مهریه؛ از حق گرفتن تا گذشتن از آن
فاطمه اسدی در گفتگو با خبرنگارگروه اجتماعی پایگاه خبری «صدای خرامه»، مهریه از جمله حقوق مالی زن است که با وقوع عقد نکاح ایجاد می‌شود و در صورت مطالبه، بسته به شرایط سند ازدواج و وضعیت مالی زوج، سازوکارهای قانونی مختلفی برای پیگیری و وصول آن وجود دارد. در ازدواج‌های ثبت‌شده، یکی از مسیرهای قانونی، مراجعه به اداره ثبت و درخواست صدور اجرائیه نسبت به مفاد سند رسمی ازدواج است.
وی افزود: پس از طی تشریفات قانونی، موضوع برای اجرا پیگیری می‌شود و در صورت شناسایی اموال قابل توقیف متعلق به زوج، امکان اقدام نسبت به آنها مطابق مقررات وجود دارد.
مطالبه مهریه از کجا آغاز می‌شود؟
وکیل دادگستری ادامه داد: حساب‌های بانکی، املاک و برخی دیگر از دارایی‌های قابل توقیف، در صورت احراز شرایط قانونی، می‌توانند برای وصول طلب مورد بررسی قرار گیرند.
اسدی افزود: درصورتی‌که وصول از این مسیر امکان‌پذیر نباشد یا شرایط پرونده اقتضا کند، پیگیری قضایی و استفاده از سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در قانون نیز مطرح خواهد بود.
وی تأکید کرد: بنابراین مطالبه مهریه صرفاً به معنای طرح یک دعوا در دادگاه نیست، بلکه بسته به وضعیت سند و شرایط پرونده، فرایند اجرایی مشخصی دارد.
ناتوانی مالی زوج، پایان تعهد نیست
وکیل دادگستری درباره شرایطی که زوج توان پرداخت یک‌جای مهریه را ندارد، گفت: ناتوانی واقعی در پرداخت بدهی با ازبین‌رفتن اصل بدهی تفاوت دارد. در چنین شرایطی، زوج می‌تواند مطابق مقررات، موضوع اعسار خود را مطرح کند و در صورت‌پذیرش آن از سوی مرجع قضایی، پرداخت مهریه ممکن است به‌صورت اقساط تعیین شود.
اسدی ادامه داد: دادگاه برای بررسی ادعای اعسار، وضعیت مالی شخص و شرایط پرداخت او را موردتوجه قرار می‌دهد و در صورت احراز شرایط، درباره نحوه پرداخت تصمیم‌گیری می‌کند.
وی تأکید کرد: بنابراین اعسار به معنای بخشیده‌شدن مهریه نیست؛ بلکه سازوکاری برای تعیین شیوه پرداخت بدهی متناسب با وضعیت مالی بدهکار است.
عندالمطالبه با عندالاستطاعه تفاوت دارد، حقوق‌دان درباره دو شیوه رایج تعیین مهریه در سند ازدواج نیز توضیح داد: «عندالمطالبه» و «عندالاستطاعه» آثار و شرایط یکسانی ندارند و زوجین باید هنگام انتخاب آنها، مفهوم حقوقی هر کدام را بدانند.
وکیل دادگستری بیان کرد: در مهریه عندالمطالبه، اصل بر امکان مطالبه مهریه از سوی زن است و توانایی مالی زوج بیشتر در مرحله اجرای حکم و وصول طلب اهمیت پیدا می‌کند. در مقابل، در مهریه عندالاستطاعه، استطاعت مالی زوج در فرایند مطالبه و اثبات امکان پرداخت نقش اساسی دارد. انتخاب این عبارت در عقدنامه نباید صرفاً بر اساس توصیه اطرافیان یا برداشت‌های عرفی انجام شود و زوجین باید پیش از امضای سند، آثار حقوقی آن را به طور دقیق بدانند.
افزایش ارزش سکه و تعهدی که ممکن است در آینده تغییر کند.
اسدی با اشاره به نوسان قیمت سکه اظهار کرد: زمانی که مهریه بر مبنای سکه تعیین می‌شود، افزایش ارزش آن می‌تواند مبلغ تعهد مالی زوج را در زمان پرداخت به شکل قابل‌توجهی تغییر دهد.
وی افزود: همین مسئله ممکن است فاصله میان مبلغی که در زمان عقد تصور می‌شده و تعهد مالی واقعی در زمان مطالبه را افزایش دهد.
اسدی خاطرنشان کرد: زوجین هنگام تعیین مهریه باید علاوه بر شرایط زمان عقد، آثار اقتصادی تعهد خود در آینده را نیز در نظر بگیرند و صرفاً تحت‌تأثیر عرف یا رقابت‌های خانوادگی تصمیم نگیرند.
بخشش مهریه؛ عنوان حقوقی اهمیت دارد
وکیل پایه یک دادگستری درباره بخشش مهریه نیز گفت: صرف گفتن عبارت‌هایی مانند «مهریه‌ام را بخشیدم» در همه شرایط برای تعیین دقیق آثار حقوقی کافی نیست و باید مشخص باشد اقدام انجام‌شده از نظر حقوقی چه عنوانی دارد.
اسدی توضیح داد: ابراء، هبه و دیگر روش‌های انتقال یا اسقاط حقوق مالی، آثار یکسانی ندارند. اگر زن قصد صرف‌نظرکردن از تمام یا بخشی از مهریه را داشته باشد، بهتر است نوع اقدام حقوقی و آثار آن به طور دقیق مشخص و در صورت نیاز در قالب سند رسمی تنظیم شود تا در آینده درباره مفاد توافق اختلافی ایجاد نشود.
وی همچنین درباره توافق‌های مرتبط با طلاق گفت: در برخی پرونده‌ها ممکن است زوج در برابر بخشش تمام یا قسمتی از مهریه، وکالت در طلاق به همسر خود اعطا کند.
وکیل پایه یک دادگستری کرد: چنین توافقی نیز باید بادقت و با تعیین حدود اختیارات و شرایط آن تنظیم شود. وکالت در طلاق با خودِ طلاق تفاوت دارد و نحوه تنظیم و حدود اختیارات مندرج در وکالت‌نامه می‌تواند در روند حقوقی بعدی مؤثر باشد.
اسدی افزود: به همین دلیل، توافق‌های مالی و حقوقی مرتبط با جدایی بهتر است به‌صورت روشن و رسمی تنظیم شوند تا هر یک از طرفین دقیقاً از تعهداتی که پذیرفته‌اند اطلاع داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: آگاهی از شیوه مطالبه مهریه، شرایط پرداخت، تفاوت عندالمطالبه و عندالاستطاعه و همچنین آثار حقوقی بخشش مهریه، از موضوعاتی است که زوجین باید پیش از اتخاذ تصمیم درباره آنها اطلاع کافی داشته باشند.
وکیل پایه یک دادگستری در پایان گفت: بسیاری از اختلافات می‌تواند ناشی از برداشت‌های نادرست از اصطلاحات حقوقی یا توافق‌های شفاهی باشد؛ بنابراین بهتر است تصمیم‌های مالی و حقوقی مهم، به‌صورت روشن و با تعیین دقیق آثار و تعهدات هر یک از طرفین تنظیم شود. مهریه پس از انعقاد عقد صرفاً یک عدد در سند ازدواج نیست، بلکه حقی مالی و تعهدی حقوقی است و هرگونه توافق درباره مطالبه، پرداخت، بخشش یا سایر حقوق مرتبط با آن باید با شناخت دقیق آثار قانونی انجام شود.
دیدگاهتان را بنویسید